صندوقهای ارزی؛ جراحی نهادی برای نیل به «تامین مالی غیرتورمی»Post Content
عبدالعظیم آق آتابای، پژوهشگر اقتصادی
با تصویب «شیوهنامه پذیرش ارکان ناظر بر عملیات ارزی صندوقهای سرمایهگذاری» در ۱۸ خرداد ۱۴۰۵، بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران یکی از مفقودههای اصلی پازل هدایت نقدینگی را جایگذاری کرد. راهاندازی «صندوقهای سرمایهگذاری ارزی با درآمد ثابت» نهتنها یک ابزار مالی جدید، بلکه یک «تغییر پارادایم» در سیاستگذاری پولی برای گذار از اقتصاد مبتنی بر «ریالیسازی» به سمت «تخصیص ارزی» است که میتواند مانع از حبس میلیاردها دلار منابع راکد در بخش غیرمولد شود.
گذار از «بالشنشینی» به «تخصیص بهینه»
اقتصاد ایران سالهاست با پدیدهای موسوم به «سرمایههای حبس شده» مواجه است؛ وضعیتی که در آن ارز بهعنوان دارایی امن (Safe Haven) در سبد خانوارها رسوب کرده و از چرخه بازتولید اقتصادی خارج شده است. بر اساس آمارهای تحلیلی، حجم نقدینگی در پایان خرداد 1405 به بیش از 15.6 هزار هزار میلیارد تومان رسیده است که بخش قابلتوجهی از آن به دلیل انتظارات تورمی، بهصورت ارزهای فیزیکی نگهداری میشود. این انباشت اسکناس در خانهها، نه تنها کارکردی در تشکیل سرمایه ثابت ناخالص ندارد، بلکه با تشدید تقاضای سفتهبازانه، موتور تورم را نیز روشن نگاه میدارد.
رکن اصلی موفقیت: «تضمین ارزی اصالت دارایی»
چالش تاریخی در تعامل میان مردم و سیستم بانکی، ترس از «تسویه ریالی» (Conversion Risk) بود. سیاستگذار پولی در دستورالعمل جدید (ماده ۳)، با ممنوعیت صریح هرگونه تسویه ریالی، گام جسورانهای برای بازسازی «اعتبار نهادی» (Institutional Credibility) برداشته است. این رویکرد که بر «بازپرداخت ارزی اصل و سود» استوار است، ریسکِ نوسانات نرخ ارز را برای سرمایهگذار به حداقل میرساند. این مکانیسم بهویژه در بازار بینبانکی که اکنون با نرخهای بهره 24 درصد در حال مدیریت نقدینگی است، میتواند با جذب منابع ارزی، فضای مانور بانک مرکزی را برای مدیریت پایه پولی افزایش دهد.
ابزاری برای تامین مالی پروژههای پیشران
مطابق ماده ۵ دستورالعمل، فعالیت این صندوقها در نقش «متعهد پذیرهنویسی» برای طرحهای ارزآور، پیوند مبارکی میان بازار پول و بازار سرمایه ایجاد میکند. با توجه به اینکه پایه پولی در خردادماه به دلیل استقراضهای پنهان دولت آسیبدیده بود، هدایت مستقیم این منابع به «طرحهای صادراتمحور»، اثربخشی سیاستهای پولی را از طریق «تامین مالی غیرتورمی» افزایش میدهد. این یعنی تبدیلِ ذخایر راکد ارزی به «داراییهای مولد»، که در نهایت میتواند فشار تقاضای ارز در بازار آزاد را در میانمدت کاهش دهد.
جمعبندی سیاستی
صندوقهای ارزی درآمد ثابت، فراتر از یک ابزار جذاب سودآوری برای مردم، باید به عنوان «بیمهنامه اقتصاد پولی» در دوره پساجنگ تلقی شوند. موفقیت این الگو، منوط به دو شرط حیاتی است:
۱. شفافیت در ترکیب داراییها: سبد دارایی صندوقها باید بهشدت تحت نظارت نهاد ناظر باشد تا از انحراف منابع به سمت داراییهای غیرمولد جلوگیری شود.
۲. عمقبخشی به بازار بینبانکی: افزایش نرخ بازدهی این صندوقها باید بهگونهای تنظیم شود که نرخ بهره حقیقی در بازار بینبانکی را به تعادل برساند، نه اینکه با سرکوب مالی، انگیزههای ورود به بازار سیاه را تقویت کند.
این ابزار مالی، اگر با استمرار در «تعهد بازپرداخت ارزی» همراه باشد، بهترین استراتژی برای آشتی دادن «سرمایههای ترسو» با «تولید ملی» است؛ گامی که میتواند در کنار کنترل رشد نقدینگی، شکاف میان نرخ ارز بازار و نیمایی را نیز به شکلی ارگانیک و نه دستوری، کاهش دهد.
منبع: شبکه خبری اقتصاد و بانک ایران | ایبنا | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
هلدینگ کاسپین استانبولخرید ملک در ترکیهصرافی معتبر ایرانی در ترکیهخرید و فروش طلا در ترکیهمهاجرت به ترکیهواردات و صادرات در ترکیهنیازمندیهای ترکیهآنلاین شاپ ایرانیاخبار ترکیهاخبار جهانیتوریست ایرانخدمات توریستی در ایرانتورهای گردشگری ایرانهلدینگ اولخدمات کاریابی و فریلنسری و شغلمرجع اطلاعات ایران (همه چیز در ایران)کیف پول و خدمات مالی و پرداخت یاراخبار ایرانتابلو زنده قیمت ارز در ترکیه و استانبولصرافی آنلاین ترکیهقیمت طلا و نقره در ترکیهسرمایه گذاری در ترکیهجواهرات در ترکیهنرخ لحظه ای ارزها در استانبولقیمت دلار امروز در ترکیهقیمت دلار استانبول امروزقیمت لحظه ای دلاراخبار روز ترکیه استانبولاپلیکیشن ISTEXاپلیکیشن قیمت لحظه ای دلار و یورو و لیر و ارزها در ترکیههمه چیز اینجا (آنلاین شاپ ایرانیان)سفرهای داغ به ایرانخدمات توریستی سفر داغخبرهای فارسیبهترینهای ایراناخبار ایرانیانصرافی ایرانخرید و فروش با تومن بانکی ایرانصرافی ریال بانکخرید و فروش با ریال بانکی ایرانقیمت ارز دیجیتالخرید و فروش رمزارز دیجیتالقیمت بیت کوین و قیمت تترقیمت تتر با تومان امروزصرافی آنلاین ارز دیجیتال