تأمین منابع کالابرگ نباید از محل پایه پولی باشد

علی سعدوندی، اقتصاددان، در گفت‌و‌گو با خبرنگار ایبنادرباره واگذاری مسئولیت تأمین منابع طرح کالابرگ الکترونیکی به سازمان برنامه و بودجه و خروج بانک مرکزی از فرآیند تأمین مالی این طرح، اظهار کرد: این تصمیم کاملا در مسیر صحیح سیاست‌گذاری اقتصادی قرار دارد؛ زیرا تأمین هزینه‌های حمایتی و یارانه‌ای نباید بر دوش بانک مرکزی قرار گیرد.

وی با تأکید بر اینکه مأموریت اصلی بانک‌های مرکزی در سراسر جهان حفظ ارزش پول ملی و کنترل تورم است، افزود: بانک مرکزی باید بر وظیفه ذاتی خود یعنی صیانت از ثبات پولی و حفظ قدرت خرید مردم متمرکز باشد. استفاده از منابع بانک مرکزی برای جبران کسری بودجه دولت یا تأمین هزینه‌های یارانه‌ای، از جمله یارانه‌های کالابرگی، نه‌تنها با اصول حکمرانی پولی سازگار نیست، بلکه آثار تورمی قابل‌توجهی نیز به همراه دارد.

این اقتصاددان ادامه داد: تجربه سال‌های گذشته نشان می‌دهد هر زمان که بانک مرکزی در تأمین کسری بودجه یا پرداخت‌های حمایتی دولت نقش مستقیم ایفا کرده، نتیجه آن افزایش فشار‌های تورمی بوده است. در چنین شرایطی، حتی سیاست‌های جبرانی و حمایتی نیز کارایی خود را از دست می‌دهند؛ زیرا افزایش تورم، آثار مثبت یارانه‌های پرداختی را خنثی کرده و در نهایت رفاه خانوار‌ها را کاهش می‌دهد.

سعدوندی درباره پیامد‌های پولی تأمین مالی کالابرگ از محل منابع بانک مرکزی گفت: رابطه میان این دو کاملاً مستقیم و روشن است. اگر دولت بخواهد هزینه اجرای طرح کالابرگ را از محل پول پرقدرت یا پایه پولی بانک مرکزی تأمین کند، به همان میزان پایه پولی افزایش می‌یابد و در ادامه، از طریق ضریب فزاینده پولی، نقدینگی نیز رشد خواهد کرد. در نتیجه، این شیوه تأمین مالی یکی از تورم‌زاترین روش‌های ممکن است.

وی تأکید کرد: تأمین منابع طرح‌های حمایتی باید از مسیر‌های بودجه‌ای و مالی انجام شود. حتی در صورت ضرورت، دولت می‌تواند از ابزار‌هایی مانند انتشار اوراق مالی استفاده کند، اما اتکا به منابع بانک مرکزی و خلق پول برای پرداخت یارانه، اقدامی بسیار پرهزینه برای اقتصاد کشور محسوب می‌شود.

این کارشناس اقتصادی با اشاره به الگو‌های رایج حمایت اجتماعی در دنیا افزود: اگر هدف سیاست‌گذار اجرای برنامه‌های جبرانی و حمایت از خانوار‌ها باشد، کارآمدترین شیوه، پرداخت یارانه نقدی مستقیم و یکسان به شهروندان است؛ سیاستی که در ادبیات اقتصادی با عنوان «درآمد پایه همگانی» (Universal Basic Income) شناخته می‌شود.

سعدوندی در پایان خاطرنشان کرد: بدترین سناریوی ممکن آن است که منابع طرح کالابرگ از محل پایه پولی بانک مرکزی تأمین شود. چنین رویکردی در ظاهر با هدف حمایت از معیشت خانوار‌ها اجرا می‌شود، اما در عمل از طریق تشدید تورم، قدرت خرید مردم را کاهش داده و به تخریب بودجه خانوار‌ها منجر خواهد شد.