۴ غول چینی در صدر بانکداری دنیا

به گزارش خبرنگار ایبنا، تازه‌ترین رتبه‌بندی بانک‌های جهان بر اساس مجموع دارایی‌ها، تصویر متفاوتی از توزیع قدرت مالی در اقتصاد جهانی ارائه می‌کند؛ تصویری که در رأس آن، چهار بانک بزرگ چین قرار گرفته‌اند و فاصله قابل‌توجهی با بزرگ‌ترین بانک‌های آمریکا و اروپا دارند.

بر اساس گزارش «The World’s Largest Banks by Assets ۲۰۲۶» منتشرشده توسط S&P Global Market Intelligence، بانک صنعتی و تجاری چین با ۷.۶۴۶ تریلیون دلار دارایی در پایان سال ۲۰۲۵، برای سیزدهمین سال متوالی بزرگ‌ترین بانک جهان باقی مانده است. پس از ICBC نیز Agricultural Bank of China، China Construction Bank و Bank of China به ترتیب در رتبه‌های دوم تا چهارم قرار گرفته‌اند؛ جایگاه‌هایی که هر چهار بانک نسبت به رتبه‌بندی سال گذشته حفظ کرده‌اند.

یک پیام بزرگ برای نظام مالی چین

چهار بانک بزرگ چین در مجموع حدود ۲۶.۶ تریلیون دلار دارایی در اختیار دارند؛ رقمی که نشان‌دهنده مقیاس عظیم شبکه بانکی این کشور و نقش آن در تجهیز و تخصیص منابع مالی است.

در میان این چهار بانک، دارایی ICBC در سال ۲۰۲۵ با رشد ۱۴.۳ درصدی به ۷.۶۴۶ تریلیون دلار رسید. دارایی Agricultural Bank of China نیز با رشد ۱۷.۷ درصدی به حدود ۶.۹۷۵ تریلیون دلار و دارایی China Construction Bank با رشد ۱۷.۴ درصدی به حدود ۶.۵۲۴ تریلیون دلار رسید. S&P رشد دارایی چهار بانک بزرگ چینی را در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۶ درصد اعلام کرده است.

اما اهمیت این ارقام فقط در اندازه ترازنامه این بانک‌ها خلاصه نمی‌شود. چین دارای یک نظام مالی عمدتاً بانک‌محور است و بخش قابل‌توجهی از پس‌انداز خانوارها، منابع شرکت‌ها و وجوه بلندمدت از طریق بانک‌ها تجهیز می‌شود. این ساختار به بانک‌های بزرگ امکان می‌دهد منابع گسترده‌ای را به بخش‌های مورد حمایت سیاست‌گذار هدایت کنند و در نتیجه، ترازنامه آنها همچنان در حال گسترش باشد.

S&P همچنین گزارش داده است که بانک‌های دولتی چین در سال ۲۰۲۵ سرمایه‌گذاری‌های مالی خود را ۱۹ درصد افزایش دادند. به گفته ایریس تان، تحلیلگر ارشد سهام Morningstar، این بانک‌ها به «کانال اصلی انتقال نقدینگی حاصل از محرک‌های مالی» تبدیل شده‌اند؛ رشدی که با افزایش ۲۸ درصدی انتشار اوراق دولتی چین نیز همراه بوده است.

آمریکا؛ فاصله با صدر جدول

در سوی دیگر، JPMorgan Chase با ۴.۴۲۵ تریلیون دلار دارایی همچنان بزرگ‌ترین بانک آمریکا و پنجمین بانک بزرگ جهان است. Bank of America نیز با حدود ۳.۴۱۲ تریلیون دلار دارایی در جایگاه ششم قرار دارد. هر دو بانک جایگاه خود را نسبت به رتبه‌بندی قبلی حفظ کرده‌اند.

مقایسه این ارقام با چهار بانک اول نشان می‌دهد فاصله میان دو قطب اصلی بانکداری جهان قابل‌توجه است. در حالی که JPMorgan به‌عنوان بزرگ‌ترین بانک آمریکا در رتبه پنجم قرار دارد، چهار بانک بزرگ چین تمام چهار جایگاه نخست را در اختیار گرفته‌اند.

از نظر تعداد نیز چین دست بالا را دارد. ۲۱ بانک از ۱۰۰ بانک بزرگ جهان در سرزمین اصلی چین مستقر هستند و بیشتر این بانک‌ها در نیمه بالایی جدول قرار دارند. آمریکا با ۱۲ بانک در رتبه دوم قرار دارد و ژاپن با هشت بانک در جایگاه بعدی است؛ بریتانیا، فرانسه و کانادا نیز هرکدام شش نماینده در این فهرست دارند.

این یعنی برتری چین تنها به حضور چهار غول بانکی در صدر محدود نیست؛ بلکه این کشور از نظر تعداد بانک‌های بزرگ نیز بیشترین وزن را در میان اقتصاد‌های جهان دارد.

اروپا؛ ادغام بانک‌ها برای ساختن مقیاس

در اروپا، اما داستان متفاوت است. در این منطقه، ادغام و تملک به یکی از مهم‌ترین عوامل تغییر جایگاه بانک‌ها تبدیل شده است.

BNP Paribas فرانسه در رتبه‌بندی جدید با عبور از HSBC به هفتمین بانک بزرگ جهان و بزرگ‌ترین بانک اروپا تبدیل شده است. دارایی BNP Paribas در پایان ۲۰۲۵ به ۳.۲۷۹ تریلیون دلار رسید، در حالی که HSBC با ۳.۲۱۲ تریلیون دلار در رتبه هشتم قرار گرفت. Crédit Agricole نیز با ۳.۱۴۹ تریلیون دلار در رتبه نهم جهان قرار دارد.

این جابه‌جایی تا حدی نتیجه معاملات بزرگ BNP Paribas در سال ۲۰۲۵ بود. این بانک خرید Axa Investment Managers و همچنین بانکداری خصوصی HSBC در آلمان را نهایی کرد؛ معاملاتی که به افزایش مقیاس فعالیت‌های بانک فرانسوی کمک کرد.

در مجموع، S&P Global Market Intelligence تعداد معاملات ادغام و تملک بانکی در جهان طی سال ۲۰۲۵ را ۵۳۲ معامله اعلام کرده است؛ معاملاتی که به‌ویژه در اروپا نقش مهمی در جابه‌جایی رتبه بانک‌ها داشته‌اند.

چرا رتبه بانک‌های آمریکایی افت کرد؟

یکی از نکات مهم این رتبه‌بندی، تأثیر نرخ ارز بر مقایسه بانک‌های کشور‌های مختلف است.

بسیاری از بانک‌های بزرگ غیرآمریکایی صورت‌های مالی خود را به ارز‌های ملی منتشر می‌کنند، اما برای رتبه‌بندی جهانی، دارایی آنها به دلار تبدیل می‌شود. در سال ۲۰۲۵، افت ارزش دلار در برابر یورو، پوند، فرانک سوئیس و برخی ارز‌های دیگر باعث شد دارایی بانک‌های غیرآمریکایی پس از تبدیل به دلار بزرگ‌تر محاسبه شود.

به همین دلیل، هیچ‌یک از ۱۲ بانک آمریکایی حاضر در جمع ۱۰۰ بانک بزرگ جهان در رتبه‌بندی جدید صعود نکردند و شش بانک با افت جایگاه مواجه شدند؛ حتی در مواردی که ارزش دارایی آنها افزایش یافته بود. برای نمونه، Goldman Sachs سه پله و U.S. Bancorp شش پله در جدول سقوط کردند؛ بنابراین رتبه‌بندی بانک‌های جهان را نمی‌توان بدون توجه به نرخ ارز تفسیر کرد؛ زیرا بخشی از تغییر جایگاه بانک‌ها ممکن است ناشی از تغییر ارزش پول ملی آنها در برابر دلار باشد، نه الزاماً تغییر واقعی در اندازه ترازنامه.

اندازه بزرگ، الزاماً به معنای بانک قوی‌تر نیست

با وجود تمام این ارقام، یک نکته مهم نباید نادیده گرفته شود: مجموع دارایی، تنها یک معیار برای سنجش اندازه بانک است، نه معیاری کامل برای سنجش قدرت یا سلامت آن.

یک بانک با ترازنامه بزرگ الزاماً سودآورتر یا کم‌ریسک‌تر از بانکی با دارایی کمتر نیست. برای ارزیابی عملکرد واقعی بانک‌ها باید شاخص‌هایی مانند کفایت سرمایه، کیفیت دارایی‌ها، مطالبات غیرجاری، نقدینگی، بازده سرمایه و کیفیت سود نیز بررسی شود.

از این منظر، رتبه‌بندی S&P بیش از آنکه بگوید «قوی‌ترین بانک‌های جهان» کدام‌اند، نشان می‌دهد بزرگ‌ترین ترازنامه‌های بانکی جهان در کجا متمرکز شده‌اند.

چرا چین در صدر مانده است؟

ترکیب داده‌های این رتبه‌بندی یک نکته مهم را آشکار می‌کند: برتری چین در اندازه بانک‌ها حاصل یک عامل منفرد نیست.

از یک سو، اقتصاد چین به‌شدت بانک‌محور است و بانک‌های بزرگ نقش محوری در تجهیز پس‌انداز و تأمین مالی اقتصاد دارند. از سوی دیگر، بانک‌های دولتی چین همچنان در اجرای سیاست‌های اقتصادی دولت نقش مهمی ایفا می‌کنند و در سال‌های اخیر بخشی از منابع خود را به حوزه‌هایی مانند فناوری، تأمین مالی سبز، تأمین مالی فراگیر و زیرساخت‌های فناوری مالی هدایت کرده‌اند. S&P اعلام کرده است رشد وام‌دهی در این بخش‌ها در سال ۲۰۲۵ بین ۱۲ تا ۲۸ درصد بوده و بخشی از ضعف تقاضای اعتباری بخش خصوصی را جبران کرده است.

در همین حال، دولت چین در مارس ۲۰۲۶ برنامه انتشار ۳۰۰ میلیارد یوان اوراق دولتی ویژه برای تقویت سرمایه ICBC و Agricultural Bank of China را اعلام کرد. این اقدام پس از تزریق ۵۲۰ میلیارد یوان سرمایه به چهار بانک دولتی دیگر در سال ۲۰۲۵ انجام شد و نشان می‌دهد بانک‌های بزرگ همچنان بخشی از ابزار سیاست‌گذاری اقتصادی چین هستند.

در نتیجه، آنچه در رتبه‌بندی ۲۰۲۶ دیده می‌شود فقط یک جدول از بانک‌های بزرگ نیست؛ بلکه تصویری از تفاوت ساختار‌های مالی اقتصاد‌های بزرگ جهان است. در آمریکا، بازار سرمایه نقش پررنگی در تأمین مالی دارد؛ در چین، بانک‌های بزرگ دولتی همچنان در قلب نظام تأمین مالی قرار گرفته‌اند.

رتبه‌بندی S&P Global در نهایت نشان می‌دهد که قدرت بانکی جهان همچنان در اختیار تعداد محدودی از مؤسسات عظیم است، اما در رأس این هرم، چین جایگاه خود را تثبیت کرده است؛ چهار بانک بزرگ این کشور برای یک سال دیگر چهار رتبه اول را در اختیار گرفته‌اند و حضور ۲۱ بانک چینی در جمع ۱۰۰ بانک بزرگ جهان نشان می‌دهد برتری این کشور در بانکداری جهانی تنها به چهار غول بانکی محدود نمی‌شود.